Η ιστορία του Αισθητικού Δάσους

Η ιστορία του Αισθητικού Δάσους

Αισθητικό Δάσος Δημοσίευση:

Η ιστορία του Αισθητικού Δάσους Καισαριανής

Το Αισθητικό Δάσος της Καισαριανής, είναι αποκλειστικό δημιούργημα της Φιλοδασικής Ένωσης Αθηνών (Φ.Ε.Α). To δάσος που όλοι θαυμάζουμε, δεν προϋπήρχε αλλά δημιουργήθηκε εξ' υπαρχής από την Φιλοδασική.

Ήδη από το 1924 η Φιλοδασική είχε ασχοληθεί με τη δημιουργία δάσους στη Καισαριανή. Διαβάζοντας τα πρακτικά της λογοδοσίας του Δ.Σ της Φιλοδασική της χρονιάς εκείνης, διαπιστώνουμε τις προσπάθειες που καταβάλλει η τότε διοίκηση της Φιλοδασική για να δημιουργήσει ένα περιαστικό δάσος: "το Αθηναϊκόν πράσινο", ανεφέρεται στα πρακτικά, "καταδιώκεται από όσους έχουν αποστολή να το προστατεύσουν". "Το Άλσος του Ποδονίφτη εκτάσεως χιλίων στρεμμάτων κατεστρέφετο και μετεβάλλετο εις οικόπεδα. Αι πευκοφυτευμέναι εκτάσεις του Πολυγώνου, της Καισαριανής, των Κουπωνίων μετεβάλλοντο και αυτά εις οικόπεδα". Η Φιλοδασική αποφασίζει λοιπόν να αντιδράσει δυναμικά για να σώσει τον Υμηττό και την Καισαριανή. Πείθει την τότε κυβέρνηση να ανακηρύξει αναδασωτέο "προτάσει της Φιλοδασικής Ενώσεως" το μεγαλύτερο τμήμα του Υμηττού με την υπ' αριθμόν 14029 της 12 Φεβρουαρίου. Πράξη του Υπουργείου Γεωργίας που δημοσιεύεται στο υπ' αριθμόν 47 παράρτημα της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως. Πιο κάτω στα πρακτικά αναφέρεται ότι η Φιλοδασική μαζί με το Υπουργείο Στρατιωτικών δενδροφυτεύει "δια πεύκων και κυπαρίσσων την παρά την Λεωφόρο Καισαριανής έναντι του συνοικισμού Συγγρού" μεγάλη έκταση". Ακολουθεί ο Β' Παγκόσμιος πόλεμος και η περίοδος της κατοχής που δεν αφήνουν την περιοχή αλώβητη. Πρώτα οι κατακτητές αποψιλώνουν το βουνό και αργότερα, σε απόγνωση, οι κάτοικοι των γύρω συνοικισμών, κόβουν τα δένδρα για να τα χρησιμοποιήσουν για καύσιμη ύλη. Από τη θεομηνία, γράφει στο βιβλίο της "Ο Υμηττός" η Διδώ Καλλέργη, γλίτωσε μόνο το ιδιωτικό δάσος Νάσκου, στη δεξιά του Καρέα.

Μάρτυρες αδιάψευστοι της κατάστασης του δάσους της εποχής εκείνης αποτελούν οι φωτογραφίες που δείχνουν έναν Υμηττό παντελώς αποψιλωμένο, παρά τους περί του αντιθέτου ισχυρισμούς των διαφόρων, που τώρα επιβουλεύονται το Δάσος.

Ο πόλεμος τελειώνει και η χώρα προσπαθεί να ανασυγκροτηθεί. Την επαύριο του πολέμου η Μεγάλη Ελληνίδα Καίτη Αργυροπούλου, επιστρέφοντας από τη Μέση Ανατολή περνά με το αεροπλάνο πάνω από τον ρημαγμένο Υμηττό. Με οδύνη διαπιστώνει τον αφανισμό του δάσους. Αποφασίζει να εργαστεί για να το ανασυστήσει. Έτσι τον Δεκέμβριο του 1947, η Εφορία Αναδάσωσης της Φιλοδασικής, με προτροπή της Καίτης Αργυροπούλου, επιχειρεί με τα πενιχρά μέσα και τους λιγοστούς πόρους της εποχής εκείνης, την αναδάσωση εκτάσεων της περιοχής της Καισαριανής και του Βύρωνα. Ταυτόχρονα, ακολουθώντας το παράδειγμά της, όλα τα σωματεία της Ομοσπονδίας Εκδρομικών Σωματείων Ελλάδος, Ο Ελληνικός Ορειβατικός Σύνδεσμος (Ε.Ο.Σ), η Περιηγητική Λέσχη, πρόσκοποι και οδηγοί, συμβάλλουν στην αναδάσωση άλλων τμημάτων του Υμηττού.

Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας το δάσος δέχτηκε ένα ακόμα πλήγμα. Η τότε αρχή απαλλοτρίωσε μεγάλο τμήμα του δάσους για να κτισθεί η Πανεπιστημιούπολη, σύμφωνα με σχέδιο που ήδη είχε εκπονηθεί το 1964- και τούτο παρά τις άοκνες και προσπάθειες του των εκπροσώπων της Φιλοδασικής για να αποτραπεί η καταστροφή. Έτσι έκταση περίπου 680 στρεμμάτων παραδόθηκαν στη δόμηση χάριν του αισθητικά ακαλαίσθητου πανεπιστημιακού συγκροτήματος.

Στα χρόνια της μεταπολίτευσης η οικιστική πίεση από τις γύρω περιοχές αυξήθηκε, βρήκε όμως την Φιλοδασική φραγμό σε κάθε επεκτατική κίνηση της. Δεν μπόρεσε όμως να αποφευχθεί και η διάνοιξη αυτοκινητοδρόμου ο οποίος ναι μεν έλυσε σειρά κυκλοφοριακών προβλημάτων της πρωτεύουσας, θυσίασε όμως ένα ακόμα τμήμα του Υμηττού που ως πηγή οξυγόνου την κρατάει στη ζωή.

Αποκατάσταση καμμένης έκτασης στην περιοχή «Κουταλάδες» του Αισθητικού Δάσους Υμηττού

Μετά την πυρκαγιά της 16ης Ιουλίου 2007 που κατέκαψε έκταση 250 στρεμμάτων στα ΝΔ του Αισθητικού δάσους, ως άμεσο αναγκαίο έργο προκρίθηκε η κατασκευή κορμοδεμάτων προκειμένου να ελεγχθεί, ή ακόμα και να αποτραπεί, η διάβρωση του εδάφους. Μετά τις σχετικές προετοιμασίες (μελέτες, άδειες κλπ) η Φιλοδασική με ευάριθμο συνεργείο εργατών προχώρησε στην εκτέλεση του επίπονου αυτού εγχειρήματος.

Για την κατασκευή των κορμοδεμάτων υλοτομήθηκαν τα καμένα δένδρα και μετά την αποκλάδωσή τους τοποθετήθηκαν κατά μήκος των ισοϋψών καμπυλών του εδάφους, ανάλογα δηλαδή με το φυσικό ανάγλυφο, και στερεώθηκαν στο έδαφος με μικρούς πασσάλους στους οποίους προσδέθηκαν με σύρμα. Οι κορμοί πλέον σχηματίζουν μακριές σειρές σαν μονοκόμματα μικρά φράγματα, σαν μια σειρά από μικρές λεκάνες που η μία διαδέχεται την άλλη. Τα κλαδιά τοποθετήθηκαν και στηρίχθηκαν κι αυτά σε σειρές ανάμεσα στις γραμμές των κορμοδεμάτων και με τον τρόπο αυτό αποκτησαν προστατευτικό ρόλο.

Οι επεμβάσεις αυτές θεωρούνται ως έργα πρώτης γραμμής άμυνας κατά της διάβρωσης και δευτερευόντως συμβάλουν στη μείωση της ταχύτητας ροής των υδάτων. Η κατασκευή των κορμοδεμάτων ως προστατευτική διευθέτηση συνιστά ήπια επέμβαση στην καμένη επιφάνεια και δεν προκαλεί διατάραξη του αναγλύφου. Οι επεμβάσεις τέτοιας μορφής μπορούν να επιτύχουν την αντιδιαβρωτική προστασία με τη χρήση φυσικών υλικών και σε κλίμακα που να δηλώνει σεβασμό προς το τοπίο και το φυσικό περιβάλλον.

Ερωτηματολόγιο Φιλοδασικής για τη Fedenatur

Η FEDENATUR είναι η Eυρωπαϊκή Oμοσπονδία των Mητροπολιτικών και Περιαστικών Φυσικών και Αγροτικών περιοχών ((European Federation of Metropolitan and Periurban Natural and Rural Areas) που δημιουργήθηκε μετά από το 2ο Συμπόσιο για τις Φυσικές Περιοχές στις Μητροπολιτικές και Περιαστικές Ζώνες, το οποίο διοργανώθηκε στη Βαρκελώνη το 1995 στο πνεύμα της Διάσκεψης Κορυφής του Ρίο του 1992. Από το Συμπόσιο αυτό κρίθηκε απαραίτητο να καθιερωθεί ένα δίκτυο ανταλλαγών μεταξύ των περιφερειακών διευθυντών τέτοιων περιοχών σε μια ευρωπαϊκή κλίμακα. Σήμερα η FEDENATUR αριθμεί 28 μέλη που αντιπροσωπεύουν μητροπολιτικές και περιαστικές περιοχές πρασίνου από 5 ευρωπαϊκές χώρες.

Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της η FEDENATUR πραγματοποίησε το έτος 2009 έρευνα με ερωτηματολόγια που συμπλήρωσαν οι υπεύθυνοι διαχείρισης των περιαστικών χώρων πρασίνου με θέμα τη χρήση των χώρων αυτών από το κοινό. Τα αποτελέσματα τη έρευνας παρουσιάστηκαν σε συνάντηση της Ομοσπονδίας στις 28/4/2010 στην πόλη Τούρ της Γαλλίας και δημοσιεύονται στις ιστοσελίδες της στο http://www.fedenatur.org/news.aspx?lng=en&idnew=139

Η Φιλοδασική συμμετείχε στη έρευνα και το συμπληρωμένο ερωτηματολόγιο που αφορά το Αισθητικό Δάσος Υμηττού είναι διαθέσιμο σε ηλεκτρονική μορφή (Fedenatur PDF)

Πώς θα φτάσετε

imitos_map.jpg
Το Αισθητικό Δάσος Καισαριανής